Kolimacja i czyszczenie

Okular kolimacyjny i zaślepka

Zaślepka z małym otworem w środku to najprostsze narzędzie: zakłada się ją w wyciąg zamiast okularu i patrzy, czy odbicia zwierciadeł układają się współśrodkowo. Okular kolimacyjny typu Cheshire ma dodatkowo skośną, jasną płaszczyznę, która oświetla wnętrze, i krzyż nici. Przez taki okular widać odbicie zwierciadła głównego z zaznaczonym środkiem i ustawia się je tak, żeby środek trafił w krzyż. To narzędzie nie wymaga baterii i nie traci ustawienia.

Kolimator laserowy

Kolimator laserowy wkłada się w wyciąg i rzuca wiązkę na zwierciadło wtórne i główne. Śrubami zwierciadła wtórnego kieruje się wiązkę w środek zwierciadła głównego, a śrubami głównego ustawia tak, żeby odbita wiązka wróciła do otworu kolimatora. Kolimacja laserem jest szybka i dobrze widoczna w ciemności, ale kolimator laserowy trzeba najpierw sprawdzić, czy sam jest skolimowany. Robi się to, obracając go w tulei i patrząc, czy plamka na ścianie nie zatacza kółka. Laser z nakręcaną soczewką Barlowa rzuca na zwierciadło cień jego środka zamiast plamki, co przy ustawianiu zwierciadła głównego jest mniej wrażliwe na błąd samego kolimatora.

Test na gwieździe

Ostateczny wynik kolimacji sprawdza się na jasnej gwieździe wysoko nad horyzontem, przy dużym powiększeniu. Lekko rozogniskowana gwiazda powinna wyglądać jak równe pierścienie z ciemnym środkiem, a nie jak owal z cieniem przesuniętym na bok. W Schmidcie-Cassegrainie kolimację robi się właśnie na gwieździe, śrubami zwierciadła wtórnego z przodu tubusu. Test wymaga spokojnego powietrza i teleskopu, który wyrównał temperaturę z otoczeniem.

Czyszczenie optyki

Optykę czyści się rzadko, tylko gdy kurz albo plamy są wyraźnie widoczne, bo trochę kurzu prawie nie zmienia obrazu, a każde przetarcie niesie ryzyko rysy. Najpierw usuwa się kurz gruszką albo miękkim pędzelkiem. Smugi i odciski palców przeciera się ściereczką z mikrofibry z płynem do optyki, od środka do brzegu, bez nacisku. Papierowe chusteczki i domowe środki czyszczące nie nadają się do soczewek i luster.

Mycie zwierciadła

Zwierciadło Newtona myje się dopiero wtedy, gdy plamy i kurz widać wyraźnie przy świetle latarki. Wyjmuje się je z tubusu, płucze letnią wodą z odrobiną płynu do naczyń, delikatnie przeciera wacikiem bez nacisku i spłukuje wodą demineralizowaną. Lustro suszy się, stawiając je pionowo na krawędzi. Po myciu teleskop wymaga kolimacji.

Rosa i przechowywanie

Rosa sama nie szkodzi optyce, o ile odparuje w czystym miejscu. Po nocy teleskop zostawia się w domu bez zaślepek, aż wyschnie, i dopiero potem je zakłada. Zaślepki chronią optykę przed kurzem między obserwacjami.